Wprowadzenie do monety 1 grosz wzór 1923
Moneta jednogroszowa wzór 1923 to jeden z kluczowych elementów numizmatyki II Rzeczypospolitej Polskiej. Bita w brązie i cynku, stała się nie tylko środkiem płatniczym, ale także obiektem zainteresowania kolekcjonerów. Historia tej monety jest bogata i złożona, co czyni ją ciekawym tematem do analizy. W artykule tym przyjrzymy się zarówno aspektom technicznym, jak i historycznym związanym z tą jednostką monetarną.
Historia wprowadzenia monety do obiegu
Moneta 1 grosz wzór 1923 została wprowadzona do obiegu w Polsce po uzyskaniu niepodległości. Zgodnie z dokumentami prawnymi, odmiana brązowa tej monety zaczęła cyrkulować 1 lipca 1924 roku na mocy rozporządzenia z dnia 14 sierpnia tegoż roku. Warto jednak zauważyć, że niektóre źródła podają różne daty, co może prowadzić do zamieszania wśród badaczy. Do obiegu weszła również odmiana cynkowa, która została wprowadzona w trudnym okresie Generalnego Gubernatorstwa, 17 grudnia 1941 roku. Moneta ta była jednym z nielicznych symboli polskiej waluty, które przetrwały do czasów reformy walutowej w 1950 roku.
Awers i rewers monety
Awers monety 1 grosz wzór 1923 przedstawia stylizowanego orła w koronie, który jest symbolem Polski. Powyżej orła umieszczono rok bicia monety, a wokół znajduje się napis „RZECZPOSPOLITA POLSKA”. Inicjały projektanta, Wojciecha Jastrzębowskiego (WJ), również znalazły swoje miejsce na awersie. Ciekawostką jest, że na monetach wybitych w 1923 roku nie umieszczono znaku mennicy, co zmieniło się w późniejszych latach, kiedy to herb Kościesza zaczął być umieszczany pod łapą orła.
Rewers monety jest znacznie prostszy – znajduje się na nim cyfra „1”, która jest ozdobiona dekoracyjnymi elementami po bokach oraz napis „GROSZ”. Taki design był typowy dla wielu monet obiegowych tego okresu i miał na celu ułatwienie identyfikacji nominału.
Techniczne aspekty monety
Moneta 1 grosz wzór 1923 była bita w brązie oraz cynku. Krążek miał średnicę 14,7 mm i masę 1,5 grama, a jego rant był gładki. Została zaprojektowana przez Wojciecha Jastrzębowskiego i produkowana była zarówno przez King’s Norton Metal Company Ltd., jak i Mennicę Państwową w Warszawie. Nakłady monet w poszczególnych latach były różne; na przykład w roku 1924 wybito aż 20 milionów egzemplarzy, a w roku 1925 – 10 milionów.
Warto zwrócić uwagę na zmienność nakładów w kolejnych latach. W latach późniejszych emisje były mniejsze, co może świadczyć o spadającym zapotrzebowaniu na monety jednogroszowe lub o zmianach w polityce monetarnej. Szczególnie ciekawe są dane dotyczące rocznika 1930, który mimo dużego nakładu występuje rzadko na rynku kolekcjonerskim.
Odmiany i wersje próbne
Moneta posiada wiele odmian oraz wersji próbnych, które są szczególnie cenione przez kolekcjonerów. Próby te obejmują różne materiały takie jak brąz, mosiądz, nikiel oraz srebro i złoto. Na przykład w latach 1923-1932 wybito próby monet bez napisu „PRÓBA”, które są dziś rzadkością na rynku numizmatycznym. Ciekawostką jest także emisja z roku 1925 z datą upamiętniającą poświęcenie mennicy – tylko tysiąc egzemplarzy tej monety zostało wybitych.
Znaczenie historyczne i kolekcjonerskie
Moneta 1 grosz wzór 1923 ma istotne znaczenie nie tylko jako środek płatniczy, ale także jako symbol historii II Rzeczypospolitej. Po zakończeniu II wojny światowej oraz reformie walutowej z 1950 roku, moneta ta stała się ważnym elementem polskiej numizmatyki. Kolekcjonerzy cenią ją za unikalny design oraz różnorodność emisji.
Dzięki różnorodności dostępnych egzemplarzy oraz ich historycznemu kontekstowi, moneta ta pozostaje przedmiotem zainteresowania zarówno profesjonalnych numizmatyków jak i amatorów zbierania monet.
Zakończenie
Moneta 1 grosz wzór 1923 to fascynujący temat zarówno dla miłośników historii Polski, jak i numizmatyków. Jej bogata historia oraz różnorodność wariantów sprawiają, że jest ona cennym elementem polskiego dziedzictwa kulturowego. Od momentu jej wprowadzenia do obiegu, przez trudne czasy Generalnego Gubernatorstwa aż po reformę walutową z lat pięćdziesiątych XX wieku – każda emisja tej monety niesie ze sobą unikalną historię i wartościowe informacje o Polsce tamtych czasów.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).