Wstęp
Krążownik pancerny „Chiyoda” to ważna jednostka w historii Japońskiej Cesarskiej Marynarki Wojennej. Zbudowany w 1890 roku, był pierwszym krążownikiem pancernym, który trafił do japońskiej floty. Okręt ten brał udział w trzech istotnych konfliktach: wojnie chińsko-japońskiej, wojnie rosyjsko-japońskiej oraz I wojnie światowej. „Chiyoda” stała się symbolem nowoczesnej marynarki wojennej Japonii i jej ambicji na arenie międzynarodowej. W artykule przyjrzymy się szczegółowo konstrukcji, uzbrojeniu oraz służbie tego unikalnego okrętu.
Konstrukcja
Budowa krążownika „Chiyoda” rozpoczęła się po katastrofie wcześniejszego okrętu, „Unebi”, który zatonął z powodu złej stateczności. W 1883 roku Japończycy zdecydowali się na zamówienie nowego krążownika w brytyjskiej stoczni J&G Thomson. Okręt miał niewielką wyporność wynoszącą 2450 ton i długość 94,49 m. Szerokość wynosiła 12,98 m, a zanurzenie wynosiło od 4,27 m do maksymalnie 5,19 m.
<p„Chiyoda” była chroniona przez długi na 60 m pas pancerny o grubości 114 mm na linii wodnej oraz pokład pancerny o grubości od 25 do 37 mm. W celu zwiększenia niezatapialności wnętrze kadłuba podzielono na 84 wodoszczelne przedziały, a system ochrony przed wodą obejmował podwójne dno na śródokręciu. Okręt wyposażono również w taranową dziobnicę, charakterystyczną dla jednostek tego typu.
Konstrukcja „Chiyody” była obiektem krytyki ze względu na wysokie koszty budowy oraz niezbyt dobre osiągi, co doprowadziło do ograniczenia wydatków na marynarkę wojenną. Mimo to, okręt został zaklasyfikowany jako krążownik III klasy ze względu na swoje rozmiary i zastosowane uzbrojenie.
Napędzany przez dwie maszyny parowe potrójnego rozprężania o mocy indykowanej 5600 hp, „Chiyoda” osiągał prędkość maksymalną wynoszącą początkowo 19 węzłów. Okręt korzystał z sześciu kotłów typu lokomotywowego, które później zostały wymienione na nowsze modele wodnorurkowe typu Belleville. Po modernizacji jednostka mogła osiągać prędkość 19,5 węzła przy forsowanym ciągu.
Uzbrojenie
W pierwotnych planach „Chiyoda” miała być uzbrojona w dwie armaty Caneta kal. 320 mm. Jednakże obawy związane z przeciążeniem skłoniły projektantów do wyboru lżejszych dział – szybkostrzelnych armat kal. 120 mm produkcji zakładów Armstronga. Działa te miały lufy o długości 40 kalibrów i były zdolne do wystrzeliwania pocisków o wadze 20,5 kg z prędkością wylotową wynoszącą 667 m/s.
Dzięki nowoczesnej konstrukcji działa te miały znacznie wyższą szybkostrzelność niż tradycyjne armaty ładowane prochem w woreczkach. Okręt był wyposażony w osiem takich dział rozmieszczonych w burtowych sponsonach oraz trzy kartaczownice Gatlinga na marsach. Dodatkowo posiadał trzy wyrzutnie torpedowe kal. 356 mm lub 450 mm, co zwiększało jego możliwości ofensywne.
Służba
„Chiyoda” została przekazana marynarce wojennej Japonii 1 stycznia 1891 roku i dotarła do kraju 11 kwietnia tego samego roku. Wkrótce po przybyciu okręt wszedł w skład sił Eskadry Stałej Gotowości. Dowództwo nad jednostką objął książę Takehito Arisugawa, a następnie kmdr Masatoshi Uchida.
Podczas I wojny chińsko-japońskiej „Chiyoda” odegrała kluczową rolę w bitwie u ujścia Jalu, gdzie jako jedyny okręt nie poniosła strat w ludziach. Po wojnie wspierała działania japońskich sił podczas zdobycia Portu Artura oraz oblężenia Weihaiwei. Jej obecność była istotna dla powodzenia japońskich operacji lądowych i morskich.
W czasie wojny rosyjsko-japońskiej „Chiyoda” została przyporządkowana do 6. Dywizjonu 3. Floty i brała udział w wielu ważnych bitwach, w tym pod Czemulpo oraz oblężeniu Portu Artura, gdzie odniosła poważne obrażenia wskutek eksplozji miny.
Po remoncie jednostka uczestniczyła w bitwie pod Cuszimą, gdzie atakowała rosyjskie jednostki. Mimo swojego wieku „Chiyoda” była nadal aktywna podczas I wojny światowej i brała udział w oblężeniu Qingdao w 1914 roku.
Zakończenie
Krążownik pancerny „Chiyoda” stanowi ważny element historii marynarki wojennej Japonii oraz symbol przemian zachodzących w tym okresie. Okręt nie tylko przeszedł przez kilka kluczowych konfliktów zbrojnych, ale także stał się dowodem rosnącej potęgi militarnej Japonii na początku XX wieku. Mimo że został skreślony z listy floty w 1922 roku i ostatecznie zezłomowany pięć lat później, jego dziedzictwo trwa nadal jako przykład innowacji technologicznych i strategicznych zmian w japońskiej marynarce wojennej.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).