Wstęp
HMS Illustrious to brytyjski lotniskowiec, który odegrał istotną rolę podczas II wojny światowej. Jako pierwszy przedstawiciel nowego typu lotniskowców pancernych, został zwodowany w 1939 roku i wszedł do służby w maju 1940 roku. Okręt ten stał się symbolem brytyjskiej marynarki wojennej, biorąc udział w wielu kluczowych operacjach na różnych frontach wojennych, w tym na Morzu Śródziemnym, Oceanie Indyjskim oraz Pacyfiku. W artykule przyjrzymy się projektowi i budowie HMS Illustrious, jego konstrukcji, grupie lotniczej, modernizacjom oraz działalności operacyjnej podczas II wojny światowej.
Projektowanie i budowa
Projektowanie HMS Illustrious rozpoczęło się w 1935 roku jako odpowiedź na zmieniające się potrzeby Royal Navy i wyzwania związane z dominacją nieprzyjacielskiego lotnictwa. Nowe lotniskowce miały być silnie opancerzone i uzbrojone, co wiązało się z ograniczeniem liczby samolotów na pokładzie. Zgodnie z postanowieniami drugiej konferencji londyńskiej z 1936 roku, ustalono limit wyporności lotniskowców na 23 000 ton. HMS Illustrious został zamówiony 12 stycznia 1937 roku w stoczni Vickers-Armstrongs, a jego wodowanie miało miejsce 5 kwietnia 1939 roku.
Prace nad okrętem przebiegały sprawnie mimo wybuchu II wojny światowej. W kwietniu 1940 roku HMS Illustrious opuścił stocznię, a jego pierwszym dowódcą został komandor Denis William Boyd. Już od samego początku okręt miał za zadanie wspierać działania brytyjskich sił morskich w trudnych warunkach bojowych.
Opis konstrukcji
HMS Illustrious był nowatorskim przedsięwzięciem w zakresie konstrukcji lotniskowców. Był to pierwszy na świecie okręt tej klasy z całkowicie opancerzonym hangarem, co miało na celu ochronę samolotów przed atakami powietrznymi. Okręt miał długość 225,55 m i szerokość 29,18 m. Jego kadłub podzielony był na 20 przedziałów wodoszczelnych, co zwiększało bezpieczeństwo jednostki. Posiadał tylko jeden pokład hangarowy o długości 139,6 m, co ograniczało liczbę samolotów do około 30 sztuk.
W przypadku ataku bombowego pancerz burtowy miał grubość 114 mm, a pokład lotniczy był zabezpieczony przed skutkami trafienia bombą o wadze do 227 kg. Napęd okrętu stanowiły trzy turbiny parowe o łącznej mocy 111 000 shp, co pozwalało osiągnąć prędkość maksymalną do 30 węzłów.
Grupa lotnicza
Na pokładzie HMS Illustrious zaokrętowano różnorodne dywizjony Fleet Air Arm, które zmieniały się w zależności od potrzeb operacyjnych. Pierwszymi samolotami były myśliwce Fairey Fulmar oraz torpedowe Fairey Swordfish. Po remoncie w Stanach Zjednoczonych w latach 1941-1942 skład grupy lotniczej uległ zmianie; pojawiły się nowe modele samolotów, takie jak Grumman Martlet i Vought F4U Corsair.
Rozwój technologii samolotowej oraz zmiany taktyczne wymusiły adaptację grupy lotniczej do zmieniających się warunków wojennych. W końcowym okresie działań wojennych HMS Illustrious był w stanie pomieścić na swoim pokładzie od 54 do 57 samolotów dzięki optymalizacji organizacji pracy hangaru.
Modernizacje
HMS Illustrious przeszedł szereg modernizacji w trakcie swojej służby wojennej. Pierwsza z nich miała miejsce w Norfolk Naval Shipyard w Stanach Zjednoczonych w latach 1941-1942, gdzie dokonano napraw uszkodzeń oraz modyfikacji pokładu startowego. Kolejne modernizacje obejmowały instalację nowych radarów oraz wzbogacenie uzbrojenia przeciwlotniczego. W wyniku tych zmian okręt stał się bardziej wszechstronny i zdolny do działania w warunkach intensywnego ognia przeciwnika.
Ostatnia modernizacja miała miejsce po zakończeniu działań wojennych i przystosowała HMS Illustrious do roli okrętu szkolnego. Zainstalowano nowe urządzenia szkoleniowe oraz dostosowano go do testowania nowoczesnych typów samolotów pokładowych.
Działalność operacyjna
Działalność operacyjna HMS Illustrious była zróżnicowana i obejmowała wiele kluczowych akcji militarnych. Po przyjęciu do służby okręt został wysłany na rejs szkoleniowy na Bermudy, a następnie uczestniczył w akcjach na Morzu Śródziemnym, gdzie walczył przeciwko włoskiej marynarce wojennej oraz wspierał lądowanie aliantów na Krecie.
Jednym z najważniejszych wydarzeń był atak na włoskie porty w Tarencie, który stał się symbolem skuteczności brytyjskiego lotnictwa morskiego. HMS Illustrious uczestniczył również w osłonie konwojów dostarczających wsparcie dla wojska walczącego na Malcie.
Kolejnym ważnym etapem była działalność okrętu na Oceanie Indyjskim oraz Pacyfiku, gdzie brał udział w bitwie o Okinawę i wsparciu lądowania sił alianckich na różnych wyspach japońskich. Okręt wielokrotnie był uszkadzany przez ataki kamikaze oraz bombowce Luftwaffe, ale dzięki swojej konstrukcji i zaawansowanej technologii przetrwał wiele kryzysowych sytuacji.
Zakończenie
HMS Illustrious to okręt o bogatej historii i znaczącym wkładzie w przebieg II wojny światowej. Jego projektowanie i budowa zapoczątkowały nową erę w rozwoju lotniskowców pancernych. Dzięki licznym modernizacjom oraz adaptacjom do
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).