Okręty podwodne projektu 670
Okręty podwodne projektu 670, znane również jako typ Skat (Charlie w kodzie NATO), to radzieckie atomowe jednostki, które odegrały istotną rolę w strategii Marynarki Wojennej ZSRR podczas zimnej wojny. Były to pierwsze okręty podwodne w radzieckiej flocie, które mogły przeprowadzać podwodne odpalenia manewrujących pocisków przeciwokrętowych. Projekt ten zrealizowany został w dwóch wersjach: 670 Skat (Charlie I) oraz 670M Skat-M (Charlie II). Ich konstrukcja miała na celu przede wszystkim zwalczanie lotniskowcowych grup uderzeniowych, co czyniło je kluczowym elementem radzieckiej doktryny wojennej.
Historia i powstanie projektu
Projekt 670 został zaplanowany jako niewielki okręt podwodny, który miał być produkowany masowo. W porównaniu do wcześniejszego projektu 661 (Papa), który ze względu na wysokie koszty nie wszedł do seryjnej produkcji, projekt Skat miał na celu dostarczenie bardziej przystępnego rozwiązania. Oprócz tego, że był to okręt o mniejszych kosztach, konstruktorzy mieli nadzieję na zwiększenie jego efektywności poprzez zastosowanie nowoczesnych technologii. Ostatecznie jednak, wprowadzenie jednostek typu Charlie wiązało się z wieloma trudnościami i ograniczeniami technologicznymi.
Konstrukcja i wyposażenie
Okręty projektu 670 wyróżniały się zastosowaniem pojedynczego reaktora VM-4 chłodzonego wodą pod ciśnieniem oraz pojedynczego wału śrubowego. To rozwiązanie różniło się od innych radzieckich okrętów, które zazwyczaj korzystały z dwóch reaktorów i dwóch wałów. Choć konstrukcja miała na celu uproszczenie budowy i obniżenie kosztów eksploatacji, moc pojedynczego reaktora okazała się niewystarczająca. Maksymalna prędkość wynosiła około 24 węzłów, co było zbyt małe w porównaniu do prędkości lotniskowców sięgających 30 węzłów.
Systemy uzbrojenia
Jednym z najważniejszych aspektów jednostek typu Charlie było ich uzbrojenie. Początkowo projekt zakładał możliwość przenoszenia pocisków rakietowych P-120 Malachit (SS-N-9 Siren), jednak ich niedostateczne przygotowanie spowodowało konieczność zastosowania pocisków P-70 Ametyst (SS-N-7 Starbright). Chociaż P-70 charakteryzowały się niewielkim zasięgiem, to jednak ich zastosowanie pozwoliło na uproszczenie systemu kierowania ogniem i wyeliminowanie potrzeby dodatkowych urządzeń do korekcji kursu po odpaleniu.
Nowoczesne technologie
W projekcie 670 po raz pierwszy w radzieckich okrętach podwodnych wykorzystano system namierzania celu oparty na danych dostarczanych przez zwiad satelitarny. Niestety, system ten nie spełnił oczekiwań i jednostki te pozostały zależne od tradycyjnych metod zwiadowczych, takich jak zwiad powietrzny. Mimo tych ograniczeń, projekt Skat stanowił ważny krok naprzód w kierunku unowocześnienia radzieckiej floty.
Produkcja i służba
Okręty typu Charlie I były produkowane w latach 1967–1972, a ich budowa odbywała się w tempie około dwóch jednostek rocznie. W tym czasie zbudowano 11 okrętów tego typu. W 1972 roku rozpoczęto produkcję wersji Skat-M (Charlie II), która była bardziej zaawansowana technologicznie i pozwalała na użycie pocisków P-120 o większym zasięgu oraz unowocześniony system kierowania ogniem. Do 1980 roku powstało jedynie sześć jednostek tego typu.
Awarie i incydenty
Pomyślne wdrożenie jednostek typu Charlie nie obyło się bez problemów. W czerwcu 1983 roku K-429 zatonął na Morzu Beringa, lecz został podniesiony i przywrócony do służby. Niestety, kolejny incydent zdarzył się we wrześniu 1985 roku, kiedy to K-429 ponownie zatonął, co doprowadziło do tragicznej śmierci 16 członków załogi oraz aresztowania dowódcy jednostki. Takie wydarzenia rzucały cień na reputację radzieckich okrętów podwodnych tamtych czasów.
Współpraca międzynarodowa
W styczniu 1988 roku jeden z okrętów K-43 został wydzierżawiony indyjskiej marynarce wojennej jako INS „Chakra”. Służył on tam do stycznia 1991 roku, co świadczy o międzynarodowej współpracy wojskowej oraz o zainteresowaniu Indian nowoczesnymi technologiami marynistycznymi.
Zakończenie
Okręty podwodne projektu 670 stanowią interesujący rozdział w historii radzieckiej floty podwodnej. Mimo że nie osiągnęły one pełni zamierzonych możliwości operacyjnych i były obciążone licznymi problemami technicznymi oraz tragediami ludzkimi, ich rozwój przyczynił się do ewolucji konstrukcji okrętów podwodnych. Wprowadzenie systemu namierzania celów oraz zdolności do wypuszczania pocisków przeciwokrętowych miało wpływ na przyszłe projekty radzieckich jednostek. Ostatecznie wszystkie jednostki typu Charlie zostały wycofane ze służby do 1995 roku, co zakończyło pewien etap w historii marynarki wojennej ZSRR.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).