Wstęp
Okręt wojenny „Surveillante” to francuskie awizo, które odegrało istotną rolę podczas I wojny światowej. Będąc jednym z ośmiu zbudowanych okrętów typu Friponne, jednostka ta została zwodowana w 1917 roku w stoczni Arsenal de Brest. W ciągu swojej służby „Surveillante” uczestniczył w wielu operacjach na Morzu Śródziemnym, a jego historia jest przykładem ewolucji francuskiej floty w czasie wielkiego konfliktu. W artykule przyjrzymy się projektowi i budowie tego okrętu, jego danym taktyczno-technicznym oraz historii służby.
Projekt i budowa
Awiza typu Friponne zostały zaprojektowane jako odpowiedź na rosnące zagrożenie ze strony okrętów podwodnych, które stanowiły poważne wyzwanie dla marynarki wojennej. Zamówienie na budowę okrętów tego typu wpisywało się w szerszy program rozbudowy floty francuskiej z 1916 roku, mający na celu modernizację oraz zwiększenie zdolności bojowych jednostek nawodnych. Okręty te były bardzo podobne do swoich poprzedników, awiz typu Ardent, jednak różniły się zastosowanym napędem. Zamiast tradycyjnych silników parowych, zastosowano nowoczesne silniki Diesla, co znacząco poprawiło ich zasięg oraz efektywność operacyjną.
Pomimo początkowych planów budowy trzynastu jednostek, ostatecznie ukończono jedynie osiem okrętów. „Surveillante” został zbudowany w stoczni Arsenal de Brest. Stępkę okrętu położono w 1915 roku, a jego wodowanie miało miejsce dwa lata później. Już w 1917 roku kanonierka weszła do służby w Marine nationale, co świadczyło o szybkim tempie realizacji projektu w obliczu narastającego konfliktu.
Dane taktyczno-techniczne
„Surveillante” był kanonierką zaprojektowaną z myślą o zwalczaniu okrętów podwodnych. Jej długość całkowita wynosiła 66,4 metra, szerokość 7 metrów, a zanurzenie 2,8 metra. Wyporność normalna jednostki wynosiła 315 ton. Napędzany przez dwa silniki wysokoprężne Sulzer o łącznej mocy 900 KM, „Surveillante” poruszał się dwoma śrubami, a jego konstrukcja nie przewidywała komina, co nadawało mu nowoczesny wygląd.
Maksymalna prędkość osiągana przez kanonierkę wynosiła 14,5 węzła. Okręt był przystosowany do długich rejsów dzięki zdolności zabrania 30 ton paliwa. Umożliwiało to osiągnięcie zasięgu wynoszącego 3000 Mm przy prędkości 10 węzłów oraz 1600 Mm przy prędkości 15 węzłów.
Uzbrojenie „Surveillante” składało się z dwóch pojedynczych dział kalibru 100 mm M1897 L/40 oraz dwóch zrzutni bomb głębinowych, co czyniło go odpowiednim narzędziem do walki z zagrożeniem ze strony okrętów podwodnych. Załoga okrętu liczyła 54 oficerów, podoficerów i marynarzy, co pozwalało na sprawną obsługę wszystkich systemów pokładowych.
Służba
Kanonierka „Surveillante” miała swoje miejsce w działaniach wojennych na Morzu Śródziemnym podczas I wojny światowej. W latach 1916-1918 była częścią francuskich Sił Patrolowych Algierii, gdzie brała udział w wielu operacjach mających na celu zabezpieczenie szlaków morskich przed zagrożeniem ze strony nieprzyjacielskich okrętów. Jednym z jej ważniejszych zadań była pomoc transportowcowi „Gange”, który został uszkodzony na minie 14 kwietnia 1917 roku.
Jednak najbardziej kontrowersyjnym epizodem w historii „Surveillante” było staranowanie i zatopienie włoskiego torpedowca „Scorpione” 15 maja 1917 roku koło Pantellerii. Incydent ten miał miejsce w wyniku omyłkowego manewru i wywołał wiele dyskusji zarówno wśród dowództwa francuskiego jak i włoskiego. Po zakończeniu I wojny światowej lub pod koniec jej trwania „Surveillante” została przystosowana do roli trałowca, co świadczy o jej wszechstronności oraz zdolności adaptacyjnych.
Ostatecznie kanonierka została wycofana ze służby i skreślona z listy floty w 1938 roku, co zakończyło jej aktywną działalność po ponad dwóch dekadach od momentu wodowania.
Zakończenie
Kanonierka „Surveillante” jest przykładem rozwoju technologii morskiej oraz strategii wojskowej Francji podczas I wojny światowej. Jej projekt i budowa były odpowiedzią na zmieniające się realia bitwy morskiej oraz potrzebę skutecznego zwalczania zagrożeń ze strony okrętów podwodnych. Służba na Morzu Śródziemnym oraz incydent związany z zatopieniem włoskiego torpedowca pokazują zarówno wyzwania jakie stawiała wojna jak i umiejętności załogi oraz dowództwa okrętu. Choć „Surveillante” została wycofana ze służby wiele lat temu, jej historia pozostaje ważnym fragmentem dziedzictwa francuskiej marynarki wojennej.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).